مایکوتوکسین
اندازهگیری انواع مایکوتوکسینها شامل آفلاتوکسین (B,G,M)، اکراتوکسین A، پاتولین، زیرالنون، دیاکسی نیوالنول، فومانایزین
مایکوتوکسینها یا سموم قارچی، ترکیبات آلی هستند که در انتهای فاز رشدی برخی گونههای قارچی مانندFusarium spp. Penicillium sp. و Aspergillus spp.در شرایط گرم و مرطوب تولید میشوند. از حدود 400 نوع مایکوتوکسین موجود، حدود 20 نوع آنها از نظر جهانی تهدیدی برای سلامت انسان و حیوانات محسوب میشوند.
تخمین زده شده که بیش از 25 درصد محصولات کشاورزی در سراسر دنیا به مایکوتوکسینها آلوده میشوند که عمده آنها شامل غلات، خشکبار، قهوه، کاکائو، ادویه جات و دانههای روغنی میباشند. به غیر از آلودگیهای قبل از برداشت، چنانچه شرایط انبارداری و حمل و نقل نامناسب باشد امکان آلودگی بعد از برداشت محصولات کشاورزی به مایکوتوکسینها نیز وجود دارد. علاوه بر آلودگی محصولات کشاورزی، چنانچه خوراک دام به مایکوتوکسینها آلوده باشد، باعث آلودگی شیر و البته گاهی آلودگی تخممرغ و گوشت نیز میشوند. از آنجا که کاهش میزان مایکوتوکسینها در طی فرآوری مواد غذایی تقریبا غیر ممکن است، این سموم در محصولات غذا باقی مانده و از این طریق وارد بدن انسان میشوند و سپس وارد خون شده و در بافتها و اندامهای بدن ذخیره و سلامتی انسان را تهدید میکند. در این بین آفلاتوکسینها بارزترین و مهمترین مایکوتوکسینهای شناخته شده هستند که به وسیله گونههای مختلفی از قارچها از جمله جنس آسپرژیلوس که در خوراک دامهای اهلی وجود دارد تولید میشود. اشکال طبیعی آفلاتوکسینها مانند B1 وG1 هستند و مشتقات آنها شاملB2 و G2میباشد
آفلاتوکسین B1 سم اصلی و قویترین سرطانزای طبیعی است که به علت وزن مولکولی اندک خود به سرعت در دستگاه گوارش بالایی حیوانات جذب شده و ظرف 5 دقیقه بعد از مصرف در پلاسمای حیوانات شیری یافت میشود. از محصولات متابولیک آفلاتوکسین B1 در کبد میتوان به آفلاتوکسین M1 اشاره کرد که بسیار سمی و سرطانزا است و از طریق شیر دفع میشود. بنابراین شیر و فرآوردههای لبنی آلوده خطر سلامتی قابل توجهی به شمار میآیند. (https://academic.oup.com/ajcn/article/115/6/1473/6573984)